# Nota o AI

ai-waw.com powstaje z udziałem narzędzi sztucznej inteligencji i opisuje ten udział jawnie. Ta strona przedstawia, jakich narzędzi się używa, do czego, w jakim przebiegu pracy i w jakich granicach. Stan opisu: 10 października 2026 r.

Sekcje: [Zasada i podział ról](#role) · [Narzędzia](#narzedzia) · [Przebieg pracy](#przebieg) · [Czego AI nie robi](#granice) · [Kontrola jakości](#kontrola) · [Dane i prywatność](#prywatnosc) · [AI jako czytelnik](#agenci) · [Przejrzystość i przepisy](#przepisy) · [Błędy i odpowiedzialność](#bledy)

## Zasada i podział ról {#role}

**AI liczy, sprawdza i przygotowuje projekt – autor decyduje i zatwierdza.**

*Schemat 1. Podział ról: narzędzia AI i autor – Dwa tory pracy. Narzędzia AI pobierają i przeliczają dane, piszą skrypty i kod portalu, budują modele bilansowe, przygotowują tabele, rysunki, mapy i tekst po polsku i angielsku, a potem sprawdzają wynik w osobnych przebiegach. Autor wybiera tematy, rozstrzyga sporne założenia, decyduje o tezach i wnioskach (projekt AI tylko na polecenie, publikowane brzmienie przyjęte przez autora) i zatwierdza każdą wersję przed publikacją.*

Narzędzia AI wykonują większość pracy warsztatowej: pobierają i przeliczają dane, budują modele bilansowe, piszą skrypty i kod portalu, przygotowują tabele, rysunki, mapy i tekst w wersji polskiej i angielskiej, a potem w osobnych przebiegach sprawdzają wynik.

Autor ai-waw.com wybiera tematy, rozstrzyga sporne założenia, decyduje o tezach i wnioskach oraz zatwierdza każdą wersję przed publikacją. Na polecenie autora AI może przygotować projekt tez lub wniosków; do publikacji trafia tylko brzmienie przyjęte przez autora.

Publikacje ai-waw.com są więc tekstami przygotowanymi z udziałem AI i poddanymi kontroli redakcyjnej – nie tekstami pisanymi bez udziału AI.

## Narzędzia {#narzedzia}

- **Claude Code (Anthropic)** – agent pracujący na komputerze redakcji. To jedyne narzędzie AI używane przy treściach i kodzie portalu.
- **Model: Claude Opus 5.5.** W historii zmian repozytoriów portalu i fabryki raportów każda zmiana ma oznaczenie współautorstwa tego modelu. Gdy model się zmieni, ta strona poda nową nazwę.
- **Narzędzia wbudowane Claude Code** – odczyt i zapis plików roboczych, powłoka do uruchamiania skryptów (Python, PHP), pobieranie stron i dokumentów, wyszukiwarka internetowa.
- **Przeglądarka sterowana przez serwer MCP** – do sprawdzania stron portalu na ekranie telefonu i komputera oraz w trybie jasnym i ciemnym.
- **Interfejsy wydawców danych** – statystykę (Eurostat: Comext, PRODCOM, demografia) i akty prawne UE (Cellar, EUR-Lex) pobierają skrypty bezpośrednio z interfejsów wydawców, bez pośredników.

Rysunki, schematy i mapy są rysowane kodem z danych, a nie generowane przez modele obrazu. Wersje angielskie powstają tym samym narzędziem, z tego samego źródła liczb co wersje polskie.

Modele AI pracują wyłącznie przy pracy redakcyjnej, uruchamianej z komputera redakcji. Serwer portalu nie wywołuje modeli AI: strony, API i serwer MCP portalu podają treść zapisaną w bazie, bez generowania odpowiedzi przez model.

## Przebieg pracy nad publikacją {#przebieg}

Portal ma dwa rodzaje publikacji o różnym przebiegu pracy.

*Schemat 2. Przebieg pracy nad publikacją – Dwie drogi publikacji. Raport z rejestrem faktów: pobranie danych z sumą SHA-256, rejestr faktów, skład, kontrole A1–A11, brama autora i pakiet z podpisem HMAC. Analiza przepływów: agenci badawczy, model bilansu, generatory wersji polskiej i angielskiej, przeglądy A1–A5, lista poprawek i panel redakcyjny (seria P). Obie drogi kończą się wersją niezatwierdzoną, zatwierdzeniem przez autora w panelu i wersją bieżącą na portalu.*

**Raporty z rejestrem faktów** (katalog „Raporty”) powstają w fabryce raportów – zestawie skryptów prowadzonym przez Claude Code:

1. Pobranie danych z interfejsów źródeł; każde pobranie trafia do rejestru pobrań z sumą kontrolną SHA-256.
2. Rejestr faktów: każda liczba dostaje identyfikator, jednostkę, okres, obszar i źródło z klasą.
3. Skład tekstu, tabel i rysunków: tekst odwołuje się do faktów, a skład podstawia wartości.
4. Kontrole automatyczne A1–A11 (zob. [Kontrola jakości](#kontrola)).
5. Brama autora: bez skrótu, tez, wniosków i deklaracji konfliktu interesów, wypełnionych przez autora, wydanie nie przechodzi kontroli.
6. Pakiet z podpisem HMAC trafia do portalu jako wersja niezatwierdzona.

**Analizy przepływów metali** (zakładka [Przepływ metali](/przeplyw-metali)) powstają w osobnych projektach analitycznych:

1. Agenci badawczy – osobne przebiegi Claude Code – zbierają dane ze statystyki publicznej, sprawozdań spółek, publikacji stowarzyszeń branżowych i aktów prawnych do rejestrów badań. Każdy rejestr ma zapisane zasady: wyłącznie źródła pierwotne, strona dokumentu przy liczbie, prasa branżowa tylko jako wskazówka, bez nazwisk osób prywatnych.
2. Model bilansu: strumienie z danych i z oznaczonych szacunków uzgadnia się metodą ważonych najmniejszych kwadratów, a niepewność wskaźników szacuje symulacją Monte Carlo.
3. Generatory tworzą tekst, tabele, rysunki i mapy w wersji polskiej i angielskiej z jednego źródła liczb.
4. Pięć niezależnych przeglądów A1–A5, każdy w osobnym przebiegu AI, który nie zmienia plików analizy, tylko zapisuje raport z ustaleniami: A1 – źródła (dokumenty otwierane ponownie), A2 – dane handlu, A3 – model bilansu (odtworzenie wyniku, warianty założeń), A4 – rysunki i mapy, A5 – tekst, język i strona portalu (przeliczenia kontrolne, maszynowe porównanie liczb w wersji polskiej i angielskiej).
5. Lista poprawek: każde ustalenie jest wdrożone albo opisane jako otwarte. Przykład: w analizie przepływu aluminium we Włoszech przeglądy zgłosiły 91 ustaleń (2 blokujące, 31 istotnych, 58 drobnych), a poprawki zmieniły główne wskaźniki analizy.
6. Analiza trafia do panelu redakcyjnego jako publikacja serii P i czeka na zatwierdzenie.

Standard pięciu przeglądów stosuje się od analizy przepływu miedzi w Polsce. Pierwsza analiza – przepływ miedzi w UE-27 – powstała wcześniej i nie ma zapisów przeglądów A1–A5.

**Publikacja dwustopniowa.** Każdy pakiet staje się najpierw wersją niezatwierdzoną. Zatwierdzenie ustawia wersję bieżącą, przenosi fakty i źródła do rejestrów publicznych i zapisuje w dzienniku zdarzeń sumę kontrolną SHA-256 manifestu wersji. Zatwierdzonych wersji się nie nadpisuje: poprawka to nowa wersja (np. 1.0 → 1.1) albo erratum. Publikacji się nie usuwa – można ją wycofać. Ograniczenie: rysunki i mapy analiz przepływów są plikami wdrażanymi z kodem portalu i nie są wersjonowane razem z tekstem.

## Czego AI nie robi {#granice}

- **Nie decyduje** o tezach, wnioskach, ocenach ani o tym, co zostanie opublikowane.
- **Nie zatwierdza publikacji z własnej inicjatywy.** Zatwierdzenie jest decyzją autora, wykonywaną w panelu redakcyjnym. W wersji testowej portalu zatwierdzenie bywa wykonywane przez Claude Code – wyłącznie na wyraźne polecenie autora dotyczące konkretnej wersji. Polecenie importu analiz nie pozwala zatwierdzać w środowisku produkcyjnym.
- **Nie wdraża zmian samodzielnie** – wdrożenie na serwer, wysyłka pakietu i wypchnięcie kodu do repozytorium wymagają za każdym razem zgody autora.
- **Nie jest źródłem liczby.** Liczba ma źródło pierwotne albo jest jawnie oznaczonym szacunkiem modelu (zob. [Kontrola jakości](#kontrola)).
- **Nie korzysta z treści za płatnym dostępem ani wymagających logowania i nie obchodzi zabezpieczeń CAPTCHA.** Dokument niedostępny zostaje odnotowany jako niepobrany, a jego liczby nie są używane albo ocenia się je pośrednio.
- **Nie zbiera danych osobowych** – rejestry spółek i zakładów nie zawierają nazwisk osób prywatnych.
- **Nie używa notowań LME ani cen agencji cenowych** – portal odrzuca pakiet z takim źródłem.
- **Nie ma dostępu do haseł i kluczy serwera** – konfiguracja narzędzia zabrania odczytu plików, w których są zapisane.

## Kontrola jakości AI {#kontrola}

Główne ryzyko pracy z modelem językowym to liczba lub twierdzenie, które brzmią wiarygodnie, a nie mają pokrycia w źródle. Kontrola opiera się więc na tym, by każdą liczbę dało się odtworzyć.

**Klasy źródeł.** Klasy A i B to źródła pierwotne (statystyka publiczna, akty prawne, dokumenty spółek, grupy studyjne, stowarzyszenia branżowe). Klasa C to prasa branżowa, komunikaty bez danych źródłowych i szacunki własne. Definicje podaje strona [Metoda](/metoda).

**Raporty z rejestrem faktów.** Każda liczba w tekście jest faktem ze źródłem klasy A lub B. Portal odrzuca pakiet, w którym fakt ma nieznane źródło albo źródło klasy C. Kontrole automatyczne fabryki: A1 – odwołania w tekście wskazują istniejące fakty; A2 – fakty są kompletne; A3 – każda liczba rejestru jest liczona ponownie wprost z pobranych plików źródłowych; A4 – liczba wpisana do tekstu ręcznie jest błędem; A5 – brama autora; A6 – prywatność i licencje; A7 – zgodność pakietu z rejestrem; A8 – kompletność miesięcy danych handlu; A9 – rysunki; A10 – aktualność stanu prawnego; A11 – słownik terminów. Każda kontrola podaje zasięg; kontrola, która niczego nie sprawdziła, nie jest zaliczona.

**Analizy przepływów.** Liczby pochodzą z uzgodnionego bilansu i ze źródeł pierwotnych wymienionych w analizie. Strumienie bilansu, przywóz netto według grup handlu, wskaźniki i kluczowe liczby nagłówka mają karty w rejestrze faktów (status `reconciled`, z odchyleniem standardowym, wskaźniki – także z przedziałem 90%); trafiają do rejestru dopiero przy zatwierdzeniu wersji przez autora. Części strumieni statystyka nie mierzy – to szacunki modelu oznaczone klasą C, z odchyleniem standardowym, które wchodzą do uzgodnienia razem z danymi pierwotnymi; ich karty faktów wskazują źródło klasy C. Wyniki podaje się z przedziałami niepewności, a dodatki analiz wymieniają parametry i ich źródła. Przegląd A3 odtwarza wynik modelu niezależnie, a A5 przelicza próbę liczb w tekście.

**Portal.** Strażnik prywatności odrzuca pakiet z danymi wyłączonymi z publikacji; testy automatyczne i skan odpowiedzi publicznych sprawdzają m.in. brak ciasteczek i niedozwolonych danych.

**Co pozostaje ryzykiem.** Przeglądy wykonuje ten sam rodzaj narzędzia co pracę, więc błędy mogą się powtarzać w obu przebiegach; przegląd AI nie zastępuje specjalisty branżowego. Przeliczenia kontrolne tekstu analiz przepływów obejmują próbę, nie każdą liczbę. Dokumenty, których nie udało się otworzyć, ocenia się pośrednio. Szacunki klasy C zależą od założeń – dlatego mają szerokie przedziały i są opisane.

## Dane, prywatność i bezpieczeństwo {#prywatnosc}

- Do dostawcy modelu (Anthropic) trafiają materiały pracy redakcyjnej: dane źródłowe, dokumenty publiczne, robocze teksty, kod i wyniki obliczeń.
- Nie trafiają tam dane czytelników. Portal nie wywołuje modeli AI i nie przekazuje dostawcom AI informacji o odwiedzinach.
- Strony publiczne nie używają ciasteczek ani narzędzi śledzących; skrypty pochodzą wyłącznie z serwera portalu. Dziennik dostępu maszynowego (API, MCP, .md, .json) zapisuje kanał, adres zasobu, kod odpowiedzi, czas i nazwę klienta – bez adresu IP i bez argumentów wywołań.
- Przyciski „Otwórz w Claude” i „Otwórz w ChatGPT” na stronach raportów przekazują zewnętrznemu asystentowi tylko adres wersji .md raportu z prośbą o jej odczyt – i tylko wtedy, gdy czytelnik je kliknie.

*Schemat 3. Dane i prywatność: co trafia do dostawcy AI – Praca redakcyjna: komputer redakcji z Claude Code przekazuje dostawcy modelu (Anthropic) materiały pracy – dane źródłowe, dokumenty publiczne, robocze teksty, kod i wyniki obliczeń – a wdrożenie na serwer portalu wymaga zgody autora. Portal publiczny: serwer podaje czytelnikom i agentom treść zapisaną w bazie, nie wywołuje modeli AI i nie przekazuje dostawcom AI danych czytelników; strony nie używają ciasteczek, a dziennik dostępu maszynowego nie zapisuje adresów IP. Przyciski „Otwórz w Claude” i „Otwórz w ChatGPT” przekazują zewnętrznemu asystentowi tylko adres wersji .md, po kliknięciu czytelnika.*

Szczegóły: [Prywatność](/prywatnosc).

## AI jako czytelnik – dostęp dla agentów {#agenci}

Portal jest przygotowany dla asystentów i agentów AI:

- wersje .md stron stałych, raportów i analiz przepływów, wersje .json raportów z faktami i fakty analiz przepływów (`…/fakty.json`);
- API v1 z opisem OpenAPI i serwer MCP – opis: [Metoda – dostęp maszynowy](/metoda#mcp);
- plik `/llms.txt` z mapą treści.

Analiz przepływów nie ma w katalogu publikacji API ani w wyszukiwaniu MCP (`search_reports`); ich liczby są faktami w rejestrze – dostępnymi przez `/api/v1/facts` i narzędzie `get_facts` z identyfikatorem analizy, np. `AIWAW-2026-PCUPL`.

Zasady trenowania modeli określa się według ścieżki. Bez zastrzeżenia, z podaniem źródła: streszczenia raportów, rejestr faktów, strona metody oraz przegląd i karty spółek w rejestrze „Podmioty”. Zastrzeżone są pozostałe treści, w tym pełne raporty, analizy przepływów metali (poza plikami fakty.json), zbiory danych, kanały, API, MCP i pliki. Zastrzeżenie wyrażają TDMRep, robots.txt i `/tdm-policy.json`. Pobieranie treści przez asystentów AI w odpowiedzi na pytanie użytkownika jest dozwolone z cytowaniem publikacji lub faktu. Szczegóły: [Warunki użycia](/warunki).

## Przejrzystość i przepisy {#przepisy}

Art. 50 ust. 4 [rozporządzenia (UE) 2024/1689](https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj) (akt w sprawie sztucznej inteligencji) nakłada na podmioty stosujące system AI, który generuje tekst publikowany w celu informowania społeczeństwa o sprawach leżących w interesie publicznym, obowiązek ujawnienia, że tekst został sztucznie wygenerowany lub zmanipulowany. Obowiązek nie ma zastosowania m.in. wtedy, gdy treści wygenerowane przez AI zostały poddane weryfikacji przez człowieka lub kontroli redakcyjnej, a odpowiedzialność redakcyjną za ich publikację ponosi osoba fizyczna lub prawna. Informację przekazuje się w jasny i wyraźny sposób najpóźniej przy pierwszym kontakcie z treścią (ust. 5). Art. 50 stosuje się od 2 sierpnia 2026 r. (art. 113); [rozporządzenie (UE) 2026/1744](https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj) nie zmieniło ust. 4.

Portal ujawnia udział AI niezależnie od tego, czy wyjątek dotyczący kontroli redakcyjnej ma zastosowanie:

- ta nota jest dostępna z menu głównego i ze stopki każdej strony portalu;
- każdy raport ma na swojej stronie sekcję „Nota o AI” z opisem przebiegu pracy nad nim – to pole obowiązkowe pakietu wydawniczego, a pakiet bez noty portal odrzuca;
- analizy przepływów mają notę o AI w zatwierdzanej wersji w panelu redakcyjnym; ich strony nie wyświetlają jej jeszcze osobno – przebieg pracy nad nimi opisuje sekcja [Przebieg pracy](#przebieg);
- każda wersja przechodzi kontrolę redakcyjną i zatwierdzenie autora ai-waw.com, który ponosi odpowiedzialność redakcyjną za publikacje.

Portal nie prowadzi z czytelnikami rozmów z systemem AI i nie publikuje obrazów, dźwięku ani wideo wygenerowanych przez AI.

Ta nota opisuje praktykę portalu; nie jest opinią prawną i nie przesądza o kwalifikacji prawnej tej praktyki.

## Odpowiedzialność i zgłaszanie błędów {#bledy}

Za treść każdej publikacji odpowiada autor ai-waw.com – także za fragmenty przygotowane przez AI. Błędy poprawia się jawnie: [rejestr errat](/errata) podaje datę, miejsce, opis i identyfikatory faktów, a zmieniona liczba trafia do nowej wersji z opisem zmian.

Błąd można zgłosić na adres podany na stronie [Kontakt](/kontakt) – najlepiej z identyfikatorem publikacji i faktu albo z nazwą analizy i numerem rysunku lub tabeli. Tym samym adresem można zgłaszać uwagi do tej noty.